Thu hồi đất không giấy tờ có được bồi thường không?
Trong quá trình Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế – xã hội, không ít hộ gia đình rơi vào tình trạng đang sử dụng đất nhưng không có giấy tờ pháp lý. Khi đó, câu hỏi được đặt ra là không có giấy tờ nhà đất có được bồi thường khi thu hồi không, hay chỉ được hỗ trợ theo chính sách? Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ điều kiện được bồi thường, các trường hợp không có giấy tờ vẫn được xem xét quyền lợi, dựa trên quy định của pháp luật đất đai hiện hành.
>>> Xem thêm: Bí quyết tránh bị lừa khi công chứng hợp đồng mua bán tại văn phòng công chứng
1. Thế nào là đất không có giấy tờ?
Đất không có giấy tờ là trường hợp người đang sử dụng đất không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) và cũng không có một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.
Theo “Điều 137 Luật Đất đai năm 2024”, giấy tờ về quyền sử dụng đất bao gồm các giấy tờ được lập trước hoặc trong các thời kỳ pháp luật đất đai khác nhau, như giấy tờ giao đất, giấy mua bán hợp pháp, giấy thừa kế, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền…
Trường hợp không có bất kỳ giấy tờ nào nêu trên thường được gọi chung là đất sử dụng không có giấy tờ.
2. Nguyên tắc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
Theo “Điều 95 Luật Đất đai năm 2024”, nguyên tắc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là chỉ bồi thường đối với người đang sử dụng đất đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật.
Như vậy, việc bồi thường khi thu hồi đất không giấy tờ không căn cứ hoàn toàn vào việc có sổ đỏ hay không, mà căn cứ vào điều kiện được công nhận quyền sử dụng đất.
3. Không có giấy tờ nhà đất có được bồi thường không?
3.1. Trường hợp vẫn được bồi thường về đất
Theo “Điều 138 Luật Đất đai năm 2024”, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ vẫn được bồi thường khi thu hồi đất nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
Đang sử dụng đất ổn định, liên tục
Việc sử dụng đất không vi phạm pháp luật về đất đai
Đất không thuộc trường hợp lấn chiếm, sử dụng trái phép sau thời điểm pháp luật cấm
Đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định
Trong trường hợp này, dù chưa được cấp sổ đỏ, người sử dụng đất vẫn được bồi thường về đất khi bị thu hồi.
3.2. Trường hợp không được bồi thường về đất
Người sử dụng đất không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi nếu rơi vào một trong các trường hợp sau:
Đất lấn chiếm, sử dụng trái phép
Đất được sử dụng sau khi có thông báo quy hoạch hoặc quyết định thu hồi
Đất sử dụng không đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận
Đất có nguồn gốc vi phạm pháp luật đất đai nhưng chưa được hợp thức hóa
Trong các trường hợp này, không áp dụng bồi thường về đất, nhưng vẫn có thể được xem xét hỗ trợ.
>>> Xem thêm: Cập nhật mới nhất về các quy định liên quan đếndịch vụ sổ đỏ năm 2026
4. Không được bồi thường về đất có được hỗ trợ không?
Theo “Điều 99 Luật Đất đai năm 2024”, đối với người đang sử dụng đất không đủ điều kiện bồi thường, Nhà nước xem xét hỗ trợ nhằm ổn định đời sống và sản xuất.
Các khoản hỗ trợ có thể bao gồm:
Hỗ trợ ổn định đời sống
Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề
Hỗ trợ tái định cư (nếu đủ điều kiện)
Hỗ trợ khác theo chính sách của địa phương
Như vậy, trong nhiều trường hợp không có giấy tờ nhà đất vẫn có quyền lợi nhất định, dù không được bồi thường về đất.
5. Bồi thường nhà ở, công trình trên đất không giấy tờ
Một điểm cần lưu ý là việc bồi thường nhà ở, công trình xây dựng được xem xét độc lập với bồi thường đất.
Theo “Điều 102 Luật Đất đai năm 2024”, nhà ở, công trình được tạo lập hợp pháp, xây dựng trước thời điểm có thông báo thu hồi đất thì vẫn được bồi thường hoặc hỗ trợ, kể cả trong trường hợp đất không đủ điều kiện bồi thường.
Tuy nhiên, công trình xây dựng trái phép hoặc xây dựng sau thời điểm thông báo thu hồi thì không được bồi thường.
>>> Xem thêm: Chọn hình thức nào:Di chúc tại nhà hay tại văn phòng công chứng?
6. Người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi khi thu hồi đất không giấy tờ?
Để đảm bảo quyền lợi trong trường hợp bồi thường khi thu hồi đất không giấy tờ, người dân nên:
Thu thập chứng cứ chứng minh quá trình sử dụng đất ổn định (biên lai thuế, xác nhận của địa phương, nhân chứng…)
Đề nghị UBND cấp xã xác nhận thời điểm, quá trình sử dụng đất
Chủ động làm thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận nếu đủ điều kiện
Khi có tranh chấp hoặc quyết định thu hồi chưa phù hợp, có thể khiếu nại theo đúng trình tự pháp luật
Việc chứng minh nguồn gốc và quá trình sử dụng đất có ý nghĩa quyết định đến việc được bồi thường hay chỉ được hỗ trợ.
7. Kết luận
Tóm lại, không có giấy tờ nhà đất không đồng nghĩa với việc không được bồi thường. Trường hợp người sử dụng đất đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận thì vẫn được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Ngược lại, nếu không đủ điều kiện, người dân có thể được xem xét hỗ trợ theo chính sách. Việc hiểu rõ quy định về bồi thường khi thu hồi đất không giấy tờ sẽ giúp người dân chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi bị thu hồi đất.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
