Tranh chấp đất đai là gì? Vì sao người dân cần hiểu rõ?

Tranh chấp đất đai là vấn đề diễn ra khá phổ biến trong thực tế nhưng không phải ai cũng hiểu đúng bản chất của loại tranh chấp này. Dù pháp luật đất đai đã có quy định về tranh chấp đất đai nhưng trên thực tế việc áp dụng vẫn còn nhiều khó khăn. Vì vậy, việc hiểu rõ tranh chấp đất đai là gì có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

>>> Xem thêm: Tại Hà Nội, có văn phòng công chứng nào hỗ trợ làm dịch vụ sổ đỏ trọn gói ngoài giờ hành chính không?

Tranh chấp đất đai là gì?

Khái niệm tranh chấp đất đai đã được đề cập từ Luật Đất đai 1987. Tuy nhiên, phải đến khi Luật Đất đai 2003 được ban hành thì khái niệm này mới được quy định cụ thể.

Hiện nay, nội dung này tiếp tục được kế thừa tại khoản 47 Điều 3 Luật Đất đai 2024 như sau:

“Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai”.

Theo quy định trên, tranh chấp đất đai có phạm vi rất rộng vì bao gồm tất cả các tranh chấp phát sinh liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trong quan hệ pháp luật đất đai.

Tuy nhiên, nếu chỉ hiểu theo quy định này thì trên thực tế sẽ rất khó áp dụng, đặc biệt trong quá trình giải quyết tranh chấp hoặc khởi kiện tại Tòa án.

Do đó, cần hiểu tranh chấp đất đai theo hướng cụ thể hơn, tức là tranh chấp nhằm xác định ai là người có quyền sử dụng đất hợp pháp. Ví dụ như tranh chấp ranh giới đất, tranh chấp do lấn chiếm đất hoặc tranh chấp quyền sử dụng giữa các cá nhân, hộ gia đình… Nội dung này được hướng dẫn tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP.

>>> Xem thêm: Phí công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng mua bán nhà được tính thế nào?

Vì sao cần hiểu rõ tranh chấp đất đai?

Do pháp luật chưa quy định thật sự chi tiết nên nhiều người dân không biết phải thực hiện thủ tục như thế nào để bảo vệ quyền lợi của mình. Thậm chí trong một số trường hợp, việc áp dụng chưa đúng quy định còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Dưới đây là những lý do người dân cần hiểu rõ khái niệm tranh chấp đất đai.

1. Giúp xác định đúng thủ tục giải quyết tranh chấp

Theo khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP, đối với tranh chấp nhằm xác định ai là người có quyền sử dụng đất thì bắt buộc phải tiến hành hòa giải tại UBND xã, phường, thị trấn nơi có đất trước khi khởi kiện ra Tòa án hoặc yêu cầu UBND cấp có thẩm quyền giải quyết.

Nói cách khác, nếu chưa thực hiện thủ tục hòa giải tại UBND cấp xã thì người dân sẽ không thể khởi kiện ngay tại Tòa án hoặc gửi đơn yêu cầu UBND cấp huyện, cấp tỉnh giải quyết tranh chấp.

Trong khi đó, đối với các tranh chấp khác liên quan đến quyền sử dụng đất thì người dân có thể khởi kiện trực tiếp tại Tòa án mà không bắt buộc phải hòa giải tại UBND cấp xã, chẳng hạn như:

• Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất;
• Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn hoặc cho thuê quyền sử dụng đất;
• Tranh chấp chia tài sản chung là quyền sử dụng đất của vợ chồng.

2. Ảnh hưởng đến việc cấp Giấy chứng nhận

Theo điểm e khoản 1 Điều 151 Luật Đất đai 2024, đất đang có tranh chấp sẽ không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Cụ thể, pháp luật quy định không cấp Giấy chứng nhận đối với trường hợp đất đang có tranh chấp, đang bị kê biên để bảo đảm thi hành án hoặc đang bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định của pháp luật.

Điều này đồng nghĩa với việc nếu thửa đất đang phát sinh tranh chấp thì người sử dụng đất sẽ chưa thể hoàn tất thủ tục cấp Sổ đỏ, Sổ hồng cho đến khi tranh chấp được giải quyết xong.

3. Người dân có thể lựa chọn cách giải quyết phù hợp

Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 236 Luật Đất đai 2024, sau khi hòa giải tại UBND xã, phường, thị trấn mà không thành thì tranh chấp đất đai sẽ được giải quyết theo từng trường hợp cụ thể.

– Nếu các bên có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo quy định thì tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân.

– Nếu các bên không có Giấy chứng nhận hoặc không có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo quy định thì người tranh chấp được lựa chọn một trong hai cách giải quyết:

+ Nộp đơn yêu cầu UBND cấp có thẩm quyền giải quyết tranh chấp;

+ Khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

Như vậy, việc hiểu rõ tranh chấp đất đai là gì sẽ giúp người sử dụng đất biết được trường hợp nào bắt buộc phải hòa giải tại UBND cấp xã, trường hợp nào được khởi kiện trực tiếp và cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết tranh chấp.

Có thể thấy, quy định về tranh chấp đất đai không chỉ liên quan đến việc bảo vệ quyền sử dụng đất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thủ tục cấp Sổ đỏ, quyền khởi kiện cũng như lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp.

Trên đây là giải đáp của chúng tôi về vấn đề “Tranh chấp đất đai là gì? Vì sao người dân cần hiểu rõ?”. Ngoài ra, nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý, quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo thông tin:

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012, có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
3. Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
4. Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
5. Xem thêm…

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com

XEM THÊM CÁC TỪ KHÓA TÌM KIẾM:

>>> Danh sách văn phòng công chứng hỗ trợ kiểm tra sổ đỏ thật giả tại Hà Nội

>>> Thủ tục chứng thực chữ ký trong các giấy tờ, văn bản năm 2026

>>> Công chứng ủy quyền mua bán nhà đất được thực hiện qua mấy bước?

>>> Phí công chứng hợp đồng mua bán nhà đất hết bao nhiêu tiền?

>>> Chi phí làm dịch vụ sang tên sổ đỏ nhanh cho căn hộ chung cư hết bao nhiêu tiền?

>>> Mua bán đất bằng giấy viết tay có phải trả lại đất không?