Thời điểm công chứng trong hợp đồng bị kiện nhiều lần
Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp dân sự, không ít hợp đồng đã được công chứng nhưng vẫn bị các bên khiếu kiện nhiều lần tại Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền, với các lý do như vô hiệu, giả tạo, bị lừa dối, cưỡng ép hoặc vi phạm điều cấm của pháp luật. Trong những trường hợp này, thời điểm công chứng trở thành yếu tố then chốt để xác định hiệu lực của giao dịch, trách nhiệm pháp lý của các bên, cũng như vai trò của công chứng viên khi giao dịch bị xem xét lại qua nhiều lần khiếu kiện. Bài viết phân tích ý nghĩa pháp lý của thời điểm công chứng trong bối cảnh hợp đồng bị khiếu kiện nhiều lần, trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn xét xử.
>>> Xem thêm: Gặp rắc rối khi công chứng hợp đồng ủy quyền, nên tìm đếnvăn phòng công chứng nào để xử lý nhanh chóng?
Thời điểm công chứng và mối liên hệ với hiệu lực hợp đồng
Theo “Điều 5 Luật Công chứng 2014”, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ và có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Bên cạnh đó, “Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015” quy định thời điểm giao kết hợp đồng là thời điểm bên sau cùng ký vào hợp đồng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
Như vậy, trong các hợp đồng phải công chứng, thời điểm công chứng thường được coi là mốc thời gian xác lập hiệu lực pháp lý đầy đủ của giao dịch, đặc biệt đối với:
Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất;
Hợp đồng thế chấp, tặng cho bất động sản;
Các giao dịch dân sự có giá trị lớn theo quy định pháp luật.
Hợp đồng bị khiếu kiện nhiều lần và vai trò đặc biệt của thời điểm công chứng
Thời điểm công chứng là mốc đánh giá tình trạng pháp lý tại thời điểm xác lập giao dịch
Khi hợp đồng bị khiếu kiện nhiều lần, Tòa án thường xem xét tình trạng pháp lý của các bên và của tài sản tại đúng thời điểm công chứng, chứ không căn cứ vào các sự kiện phát sinh sau đó.
Cụ thể, thời điểm công chứng được sử dụng để đánh giá:
Năng lực hành vi dân sự của người ký kết;
Tình trạng tranh chấp, kê biên, phong tỏa của tài sản;
Hiệu lực của giấy tờ tùy thân, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu;
Tư cách đại diện và phạm vi ủy quyền (nếu có).
Những yếu tố này nếu hợp pháp tại thời điểm công chứng thì việc khiếu kiện phát sinh sau đó không đương nhiên làm vô hiệu hợp đồng.
>>> Xem thêm: 5 tiêu chí đánh giádịch vụ làm sổ đỏ chuyên nghiệp tại Hà Nội
Thời điểm công chứng giúp phân định trách nhiệm trong các lần khiếu kiện tiếp theo
Trong trường hợp hợp đồng bị khiếu kiện nhiều lần với các nội dung khác nhau, thời điểm công chứng là căn cứ để:
Xác định lỗi thuộc về bên ký kết hay bên thứ ba;
Làm rõ trách nhiệm của công chứng viên;
Đánh giá có hay không việc che giấu thông tin tại thời điểm công chứng.
Theo “Điều 7 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên phải chịu trách nhiệm về văn bản công chứng do mình thực hiện. Tuy nhiên, trách nhiệm này chỉ phát sinh nếu chứng minh được rằng tại thời điểm công chứng, công chứng viên vi phạm nghĩa vụ kiểm tra, giải thích, xác minh theo luật định.
Giá trị chứng cứ của thời điểm công chứng khi hợp đồng bị khiếu kiện nhiều lần
Văn bản công chứng là chứng cứ đặc biệt
Theo “Điều 5 Luật Công chứng 2014”, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ; những tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên vô hiệu.
Trong các vụ việc bị khiếu kiện nhiều lần, thời điểm công chứng ghi nhận trong hợp đồng và hồ sơ công chứng lưu trữ thường được Tòa án sử dụng làm căn cứ ổn định để:
So sánh với các tài liệu, lời khai phát sinh sau này;
Đánh giá tính nhất quán của các yêu cầu khởi kiện;
Bác bỏ các khiếu kiện mang tính lặp lại, không có căn cứ mới.
Phân biệt khiếu kiện hợp đồng và khiếu kiện hành vi công chứng
Thực tiễn cho thấy, nhiều trường hợp người khởi kiện thay đổi nội dung khiếu kiện qua từng lần, từ yêu cầu tuyên vô hiệu hợp đồng sang khiếu kiện trách nhiệm công chứng viên.
Trong các trường hợp này, thời điểm công chứng giúp Tòa án phân biệt rõ:
Khiếu kiện về nội dung giao dịch dân sự;
Khiếu kiện về trình tự, thủ tục công chứng.
Nếu tại thời điểm công chứng, trình tự thủ tục được thực hiện đúng quy định, thì việc hợp đồng bị khiếu kiện nhiều lần không làm phát sinh trách nhiệm pháp lý mới cho tổ chức hành nghề công chứng.
Thời điểm công chứng và việc giới hạn khiếu kiện lặp lại
Theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, các vụ việc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật thì không được khởi kiện lại, trừ trường hợp có căn cứ đặc biệt.
Trong bối cảnh đó, thời điểm công chứng đóng vai trò là mốc ổn định pháp lý, giúp:
Xác định phạm vi tranh chấp đã được giải quyết;
Ngăn chặn việc khiếu kiện kéo dài, lặp đi lặp lại;
Bảo vệ sự an toàn và ổn định của giao dịch dân sự.
Đặc biệt, khi hợp đồng công chứng đã được thực hiện và đăng ký quyền, việc khiếu kiện nhiều lần sau đó thường chỉ được xem xét nếu có căn cứ chứng minh giao dịch vô hiệu ngay từ thời điểm công chứng.
Ví dụ thực tế
Một hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được công chứng năm 2018. Sau khi hoàn tất sang tên, bên chuyển nhượng liên tục khiếu kiện qua nhiều năm với các lý do khác nhau như bị ép buộc, giá chuyển nhượng thấp, chữ ký không tự nguyện.
Tòa án khi giải quyết đã căn cứ vào:
Thời điểm công chứng;
Hồ sơ công chứng lưu trữ;
Lời chứng của công chứng viên;
Tình trạng pháp lý của thửa đất tại thời điểm công chứng.
Kết quả, Tòa án xác định không có căn cứ chứng minh hợp đồng vô hiệu tại thời điểm công chứng, đồng thời bác các yêu cầu khởi kiện lặp lại do không có tình tiết mới. Trường hợp này cho thấy thời điểm công chứng là yếu tố quyết định trong việc chấm dứt tranh chấp kéo dài.
Một số lưu ý thực tiễn nhằm hạn chế khiếu kiện nhiều lần
Ghi nhận chính xác thời điểm công chứng trong văn bản và sổ công chứng;
Lưu trữ đầy đủ hồ sơ công chứng, đặc biệt là tài liệu xác minh ý chí tự nguyện;
Giải thích rõ hậu quả pháp lý của hợp đồng tại thời điểm công chứng;
Đối với giao dịch có nguy cơ tranh chấp cao, cần tăng cường việc ghi nhận diễn biến công chứng trong hồ sơ lưu trữ.
Kết luận
Trong trường hợp hợp đồng bị khiếu kiện nhiều lần, thời điểm công chứng không chỉ là yếu tố kỹ thuật mà còn là căn cứ pháp lý trọng yếu để xác định hiệu lực giao dịch, giới hạn trách nhiệm pháp lý và bảo đảm sự ổn định của quan hệ dân sự. Việc xác định, ghi nhận và lưu trữ chính xác thời điểm công chứng có ý nghĩa quyết định trong việc bảo vệ giá trị pháp lý của hợp đồng trước các khiếu kiện kéo dài, phức tạp.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
