Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuTrong thực tiễn giải quyết tranh chấp, không ít trường hợp văn bản công chứng bị xem xét hủy bỏ khi phát sinh tranh chấp hình sự liên quan công chứng. Đây là tình huống pháp lý phức tạp, bởi giao dịch dân sự vốn được công chứng nhằm bảo đảm tính an toàn pháp lý lại bị đặt trong bối cảnh điều tra, truy tố về hành vi phạm tội. Việc phát sinh yếu tố hình sự có thể làm thay đổi hoàn toàn cách đánh giá giá trị pháp lý của văn bản công chứng. Bài viết phân tích căn cứ pháp luật và cơ chế hủy văn bản công chứng khi giao dịch liên quan đến vụ án hình sự.
>>> Xem thêm: Những lỗi thường gặp khi đến văn phòng công chứng và cách khắc phục
1. Mối quan hệ giữa giao dịch dân sự được công chứng và tranh chấp hình sự
Văn bản công chứng về bản chất là sự chứng nhận tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự tại thời điểm công chứng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, sau khi công chứng, cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm liên quan đến việc xác lập giao dịch.
Theo nguyên tắc chung, “giao dịch dân sự không mặc nhiên vô hiệu chỉ vì có yếu tố hình sự phát sinh”, nhưng nếu hành vi phạm tội ảnh hưởng trực tiếp đến ý chí, chủ thể hoặc đối tượng của giao dịch, thì giá trị pháp lý của văn bản công chứng cần được xem xét lại.
2. Các dạng tranh chấp hình sự liên quan đến văn bản công chứng
2.1. Hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Một trong những trường hợp phổ biến là giao dịch được công chứng trên cơ sở hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản.
Ví dụ minh họa:
“Một người sử dụng giấy tờ giả về quyền sử dụng đất để ký hợp đồng chuyển nhượng được công chứng, sau đó bị khởi tố về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Trong trường hợp này, yếu tố gian dối là bản chất của hành vi phạm tội và là căn cứ để xem xét hủy văn bản công chứng.
2.2. Cưỡng ép, đe dọa buộc ký hợp đồng
Một số vụ án hình sự xác định việc ký kết hợp đồng được công chứng diễn ra trong điều kiện bị đe dọa, cưỡng ép.
Ví dụ minh họa:
“Bên ký hợp đồng chuyển nhượng nhà đất chứng minh được việc ký kết diễn ra trong bối cảnh bị đe dọa xâm hại tính mạng và hành vi này bị khởi tố hình sự”.
Trong trường hợp này, ý chí tự nguyện – điều kiện cốt lõi của giao dịch dân sự – không được bảo đảm.
2.3. Giả mạo chữ ký, giả mạo người tham gia giao dịch
Tranh chấp hình sự cũng có thể phát sinh từ hành vi giả mạo chữ ký hoặc giả danh chủ thể tham gia giao dịch.
Khi hành vi giả mạo bị điều tra và kết luận, văn bản công chứng được lập trên cơ sở giả mạo không còn giá trị pháp lý.
>>> Xem thêm: Phân tích chi tiết ưu – nhược điểm khi thuê dịch vụ sổ đỏ trọn gói
3. Căn cứ pháp lý hủy văn bản công chứng khi phát sinh yếu tố hình sự
Theo “Điều 51 Luật Công chứng 2024”, Tòa án có quyền tuyên hủy văn bản công chứng nếu việc công chứng vi phạm pháp luật hoặc nội dung giao dịch trái pháp luật.
Đồng thời, “Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015” quy định giao dịch dân sự chỉ có hiệu lực khi chủ thể có năng lực pháp luật, năng lực hành vi và ý chí tự nguyện. Khi tranh chấp hình sự chứng minh được:
-
Ý chí bị cưỡng ép;
-
Chủ thể giả mạo;
-
Đối tượng giao dịch là công cụ phạm tội;
thì điều kiện có hiệu lực của giao dịch không còn được bảo đảm.
Ngoài ra, “Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015” cho phép tuyên vô hiệu giao dịch dân sự có nội dung vi phạm điều cấm của luật, trong đó bao gồm các giao dịch nhằm che giấu hoặc phục vụ hành vi phạm tội.
>>> Xem thêm: Ưu và nhược điểm của công chứng tại nhà so với công chứng tại văn phòng
4. Vai trò của kết luận trong vụ án hình sự đối với văn bản công chứng
Trong thực tiễn xét xử, Tòa án dân sự thường căn cứ vào:
-
Kết luận điều tra;
-
Bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật;
-
Các chứng cứ thu thập trong vụ án hình sự
để đánh giá tính hợp pháp của văn bản công chứng.
Khi bản án hình sự xác định rõ hành vi phạm tội gắn liền với việc ký kết hợp đồng, thì hủy văn bản công chứng là hệ quả pháp lý tất yếu.
5. Trách nhiệm của công chứng viên trong trường hợp phát sinh tranh chấp hình sự
Công chứng viên không phải chịu trách nhiệm hình sự thay cho các bên, nhưng có thể bị xem xét trách nhiệm nếu:
-
Không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kiểm tra hồ sơ;
-
Không phát hiện các dấu hiệu bất thường rõ ràng;
-
Công chứng giao dịch có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Trường hợp công chứng viên đã thực hiện đúng quy trình, trách nhiệm hình sự phát sinh từ hành vi của các bên tham gia giao dịch.
6. Hệ quả pháp lý khi văn bản công chứng bị hủy do tranh chấp hình sự
Khi văn bản công chứng bị hủy trong bối cảnh tranh chấp hình sự liên quan công chứng, các hậu quả có thể bao gồm:
-
Giao dịch dân sự bị tuyên vô hiệu;
-
Tài sản được xem xét xử lý theo kết quả giải quyết vụ án hình sự;
-
Các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận nếu pháp luật cho phép;
-
Quyền lợi của người thứ ba ngay tình được xem xét bảo vệ theo quy định pháp luật.
Kết luận
Hủy văn bản công chứng trong trường hợp phát sinh tranh chấp hình sự là cơ chế pháp lý nhằm bảo đảm rằng công chứng không trở thành công cụ hợp thức hóa hành vi phạm tội. Khi tranh chấp hình sự liên quan công chứng làm ảnh hưởng đến ý chí, chủ thể hoặc đối tượng của giao dịch, thì việc hủy văn bản công chứng là cần thiết để bảo vệ trật tự pháp luật và quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan. Điều này tiếp tục khẳng định vai trò kiểm soát pháp lý chặt chẽ của công chứng trong hệ thống pháp luật hiện hành.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Người nước ngoài đặt cọc mua nhà đất tại Việt Nam có cần công chứng không?
>>> Trường hợp người thừa kế bị ép buộc lập văn bản từ chối nhận di sản
>>> Văn phòng công chứng Hà Nội hướng dẫn công chứng hợp đồng vay tiền giữa cá nhân
>>> Những điều khoản bắt buộc trong hợp đồng mua bán nhà theo luật mới
>>> Lưu ý quan trọng khi làm chứng thực chữ ký để tránh bị từ chối
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
