Không bảo đảm nguyên tắc khách quan: Công chứng viên có quyền từ chối?

Trong hoạt động công chứng, việc tuân thủ nguyên tắc khách quan công chứng là nền tảng bảo đảm giá trị pháp lý và sự an toàn của các giao dịch dân sự. Khi nguyên tắc này không được bảo đảm, công chứng viên không chỉ có quyền mà còn có nghĩa vụ từ chối công chứng để phòng ngừa rủi ro pháp lý phát sinh. Trên thực tế, nhiều trường hợp yêu cầu công chứng bị từ chối do tồn tại mối quan hệ lợi ích, sự tác động hoặc hoàn cảnh làm ảnh hưởng đến tính khách quan của hoạt động công chứng. Bài viết phân tích rõ cơ sở pháp lý và các tình huống điển hình dẫn đến việc từ chối công chứng vì không bảo đảm nguyên tắc khách quan.

>>> Xem thêm: Thủ tục công chứng hợp đồng mua bán ô tô tại văn phòng công chứng

1. Nguyên tắc khách quan trong hoạt động công chứng

Theo pháp luật công chứng, công chứng viên phải thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập, trung thực và khách quan.

Cụ thể, “Điều 7 Luật Công chứng 2024” quy định công chứng viên phải tuân thủ nguyên tắc khách quan, trung thực khi hành nghề, không được để bất kỳ lợi ích cá nhân hoặc sự tác động bên ngoài nào ảnh hưởng đến việc chứng nhận hợp đồng, giao dịch.

Nguyên tắc khách quan công chứng đòi hỏi:

• Công chứng viên không có quyền lợi liên quan đến giao dịch;

• Không chịu sự chi phối của các bên hoặc người thứ ba;

• Đánh giá hợp đồng dựa trên pháp luật và thực tế, không theo ý chí chủ quan.

>>> Xem thêm: Địa chỉ cung cấp dịch vụ sổ đỏ uy tín, được khách hàng tin tưởng lựa chọn

2. Các trường hợp không bảo đảm nguyên tắc khách quan

2.1. Công chứng viên có quan hệ lợi ích với người yêu cầu công chứng

Một trong những trường hợp phổ biến là công chứng viên có quan hệ thân thích, quan hệ tài chính hoặc lợi ích khác với một bên trong giao dịch.

Ví dụ minh họa:
“Công chứng viên là người thân thích của bên chuyển nhượng quyền sử dụng đất, đồng thời tham gia tư vấn soạn thảo nội dung hợp đồng theo hướng có lợi cho bên này”.

Trong trường hợp này, nguyên tắc khách quan không được bảo đảm, và việc tiếp tục công chứng là không phù hợp.

2.2. Công chứng viên tham gia soạn thảo hợp đồng theo chỉ đạo của một bên

Việc công chứng viên tham gia soạn thảo hợp đồng là hợp pháp nếu bảo đảm trung lập. Tuy nhiên, nếu nội dung hợp đồng được soạn thảo theo sự chi phối của một bên nhằm bất lợi cho bên còn lại, thì tính khách quan bị xâm phạm.

Ví dụ minh họa:
“Một bên yêu cầu công chứng viên chỉnh sửa các điều khoản theo hướng hạn chế quyền khiếu nại của bên còn lại và công chứng viên chấp thuận mà không giải thích rõ quyền, nghĩa vụ cho các bên”.

2.3. Công chứng viên chịu áp lực hoặc tác động từ bên ngoài

Trong một số trường hợp, công chứng viên chịu sự tác động từ tổ chức, cá nhân khác nhằm thúc đẩy việc công chứng nhanh chóng hoặc bỏ qua các bước kiểm tra cần thiết.

Khi không thể bảo đảm tính độc lập và khách quan, công chứng viên phải từ chối công chứng để tuân thủ pháp luật.

3. Căn cứ pháp lý để từ chối công chứng

Theo “Điều 44 Luật Công chứng 2024”, công chứng viên có quyền từ chối công chứng nếu hợp đồng, giao dịch không bảo đảm tính hợp pháp hoặc vi phạm các nguyên tắc hành nghề công chứng.

Bên cạnh đó, “Điều 7 Luật Công chứng 2024” đặt ra nghĩa vụ khách quan như một chuẩn mực bắt buộc. Khi chuẩn mực này không được đáp ứng, việc tiếp tục công chứng sẽ làm phát sinh rủi ro pháp lý cho cả công chứng viên và các bên tham gia giao dịch.

Do đó, từ chối công chứng do không bảo đảm nguyên tắc khách quan là quyết định phù hợp với pháp luật và đạo đức nghề nghiệp.

>>> Xem thêm: Công chứng ngoài trụ sở thủ tục nhanh gọn, đúng luật

4. Phân biệt không bảo đảm nguyên tắc khách quan và sai sót nghiệp vụ

Không phải mọi sai sót trong quá trình công chứng đều đồng nghĩa với việc vi phạm nguyên tắc khách quan.

Cần phân biệt:

• Sai sót kỹ thuật, nghiệp vụ có thể khắc phục;

• Trường hợp có xung đột lợi ích hoặc tác động làm sai lệch tính trung lập của công chứng viên.

Chỉ trong trường hợp thứ hai, công chứng viên mới buộc phải từ chối công chứng để bảo vệ tính khách quan.

5. Hậu quả pháp lý nếu vẫn công chứng khi không bảo đảm khách quan

Nếu công chứng viên vẫn chứng nhận hợp đồng khi không bảo đảm nguyên tắc khách quan công chứng, các hệ quả có thể xảy ra gồm:

• Văn bản công chứng bị Tòa án tuyên hủy;

• Giao dịch dân sự bị xem xét vô hiệu;

• Công chứng viên bị xử lý kỷ luật hoặc bồi thường thiệt hại nếu có lỗi;

• Uy tín và tính độc lập của hoạt động công chứng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

6. Khuyến nghị nhằm bảo đảm nguyên tắc khách quan trong công chứng

Để tránh rơi vào trường hợp bị từ chối công chứng hoặc bị hủy văn bản công chứng, cần lưu ý:

• Công chứng viên phải chủ động từ chối khi có xung đột lợi ích;

• Các bên tham gia giao dịch không nên gây áp lực hoặc tác động đến công chứng viên;

• Tổ chức hành nghề công chứng cần xây dựng cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích nội bộ;

• Việc giải thích quyền, nghĩa vụ cho các bên phải được thực hiện đầy đủ, minh bạch.

Kết luận

Từ chối công chứng do không bảo đảm nguyên tắc khách quan không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của công chứng viên. Việc tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc khách quan công chứng giúp bảo vệ giá trị pháp lý của văn bản công chứng, hạn chế tranh chấp và củng cố niềm tin của xã hội đối với hoạt động công chứng. Đây chính là ranh giới quan trọng bảo đảm công chứng thực sự trở thành “lá chắn pháp lý” cho các giao dịch dân sự.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Người nước ngoài đặt cọc mua nhà đất tại Việt Nam có cần công chứng không?

>>> Trường hợp người thừa kế bị ép buộc lập văn bản từ chối nhận di sản

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội hướng dẫn công chứng hợp đồng vay tiền giữa cá nhân

>>> Những điều khoản bắt buộc trong hợp đồng mua bán nhà theo luật mới

>>> Lưu ý quan trọng khi làm chứng thực chữ ký để tránh bị từ chối

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com