Vì sao pháp luật hạn chế công chứng ngoài trụ sở trong một số trường hợp?

Hạn chế công chứng ngoài trụ sở là một trong những nội dung được pháp luật công chứng quy định chặt chẽ nhằm bảo đảm tính tự nguyện, minh bạch và an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự. Trên thực tế, không ít người dân cho rằng công chứng ngoài trụ sở có thể thực hiện trong mọi trường hợp vì sự tiện lợi. Tuy nhiên, pháp luật chỉ cho phép công chứng ngoài trụ sở trong những hoàn cảnh nhất định, và việc lạm dụng hình thức này tiềm ẩn nhiều rủi ro tranh chấp. Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ vì sao pháp luật phải đặt ra các hạn chế công chứng ngoài trụ sở, từ góc độ pháp lý và thực tiễn xét xử.

>>> Xem thêm: Tại sao các nhà đầu tư bất động sản thường chọn văn phòng công chứng thay vì tự làm thủ tục?

1. Công chứng ngoài trụ sở là gì theo quy định pháp luật?

Theo Luật Công chứng hiện hành, công chứng ngoài trụ sở được hiểu là việc công chứng viên thực hiện công chứng không tại trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng, mà tại địa điểm khác theo yêu cầu của người dân.

Khoản 2 Điều 44 Luật Công chứng 2014 quy định rõ:
“Việc công chứng phải được thực hiện tại trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng, trừ trường hợp người yêu cầu công chứng là người già yếu, không thể đi lại được, người đang bị tạm giữ, tạm giam, đang thi hành án phạt tù hoặc có lý do chính đáng khác.”

Như vậy, pháp luật không coi công chứng ngoài trụ sở là hình thức phổ biến, mà chỉ là ngoại lệ có điều kiện.

2. Vì sao pháp luật phải hạn chế công chứng ngoài trụ sở?

2.1. Bảo đảm tính tự nguyện và minh mẫn của các bên

Một trong những nguyên tắc cốt lõi của hoạt động công chứng là sự tự nguyện của người tham gia giao dịch. Khi công chứng tại trụ sở, công chứng viên có điều kiện kiểm soát tốt hơn về:

• Môi trường ký kết;

• Trạng thái tinh thần của các bên;

• Việc có hay không sự ép buộc, chi phối từ người thứ ba.

Trong khi đó, công chứng ngoài trụ sở, đặc biệt là tại nhà riêng hoặc nơi điều trị, dễ phát sinh nghi ngờ về việc bị tác động tâm lý, cưỡng ép hoặc lợi dụng tình trạng sức khỏe.

Thực tiễn cho thấy nhiều tranh chấp yêu cầu tuyên vô hiệu hợp đồng, di chúc xuất phát từ lý do “không tự nguyện khi công chứng ngoài trụ sở”.

2.2. Hạn chế rủi ro giả mạo, gian dối trong giao dịch

Tại trụ sở, hồ sơ công chứng được kiểm soát chặt chẽ với:

• Hệ thống lưu trữ;

• Phương tiện kiểm tra giấy tờ;

• Sự phối hợp giữa công chứng viên và nhân viên nghiệp vụ.

Ngược lại, khi công chứng ngoài trụ sở, điều kiện nghiệp vụ bị hạn chế, làm tăng nguy cơ:

• Giấy tờ giả mạo;

• Người ký không đúng chủ thể;

• Ký thay, điểm chỉ trái quy định.

Chính vì vậy, hạn chế công chứng ngoài trụ sở là biện pháp phòng ngừa rủi ro pháp lý ngay từ đầu.

2.3. Bảo vệ uy tín và trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên

Luật Công chứng quy định công chứng viên phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp và xác thực của văn bản công chứng.

Khoản 1 Điều 7 Luật Công chứng 2014 nêu rõ:
“Công chứng viên phải hành nghề độc lập, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, chịu trách nhiệm trước pháp luật về văn bản công chứng.”

Việc công chứng tràn lan ngoài trụ sở khiến công chứng viên đối mặt với nguy cơ bị khiếu kiện, xử lý kỷ luật hoặc bồi thường thiệt hại nếu văn bản bị tuyên vô hiệu.

Do đó, pháp luật đặt ra giới hạn nhằm bảo vệ chính công chứng viên và tính chuẩn mực của hoạt động công chứng.

>>> Xem thêm: Bảng giá cập nhật của dịch vụ làm sổ đỏ tại Hà Nội

3. Công chứng ngoài trụ sở không đúng quy định có hậu quả gì?

3.1. Có thể bị xử phạt vi phạm hành chính

Theo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành vi công chứng ngoài trụ sở không thuộc trường hợp được phép có thể bị xử phạt, kèm theo biện pháp khắc phục hậu quả.

3.2. Văn bản công chứng có nguy cơ bị Tòa án tuyên vô hiệu

Trong nhiều vụ án dân sự, Tòa án đã xem xét yếu tố địa điểm công chứng để đánh giá tính hợp pháp của văn bản, đặc biệt khi có tranh chấp về ý chí tự nguyện.

Nếu xác định việc công chứng ngoài trụ sở không có lý do chính đáng, không đúng quy định pháp luật, văn bản công chứng có thể không được công nhận giá trị pháp lý.

4. Trường hợp nào pháp luật vẫn cho phép công chứng ngoài trụ sở?

Pháp luật không cấm tuyệt đối, mà chỉ hạn chế công chứng ngoài trụ sở trong những trường hợp không cần thiết. Một số trường hợp được chấp nhận bao gồm:

• Người già yếu, bệnh nặng, không thể đi lại;

• Người đang điều trị dài ngày tại cơ sở y tế;

• Người đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc thi hành án;

• Trường hợp đặc biệt khác có lý do chính đáng và được công chứng viên chấp nhận.

Tuy nhiên, công chứng viên vẫn phải ghi rõ địa điểm, lý do công chứng ngoài trụ sở trong văn bản công chứng theo đúng quy định.

>>> Xem thêm: Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng vay vốn ngân hàng

5. Người dân cần lưu ý gì khi yêu cầu công chứng ngoài trụ sở?

Để tránh rủi ro pháp lý, người dân cần:

• Chỉ yêu cầu công chứng ngoài trụ sở khi thực sự cần thiết;

• Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, rõ ràng;

• Bảo đảm người ký kết minh mẫn, tự nguyện;

• Yêu cầu công chứng viên ghi nhận đầy đủ lý do và địa điểm công chứng.

Việc tuân thủ đúng quy định sẽ giúp văn bản công chứng được bảo vệ giá trị pháp lý lâu dài.

6. Kết luận

Việc hạn chế công chứng ngoài trụ sở không nhằm gây khó khăn cho người dân, mà là cơ chế pháp lý cần thiết để bảo đảm an toàn cho các giao dịch dân sự. Trong bối cảnh tranh chấp ngày càng gia tăng, việc tuân thủ đúng địa điểm và điều kiện công chứng chính là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa rủi ro pháp lý. Người dân và công chứng viên cần hiểu đúng tinh thần của pháp luật để áp dụng công chứng ngoài trụ sở một cách thận trọng và đúng quy định.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Không cấp dưỡng cho con sau ly hôn bị phạt thế nào?

>>> Quy trình tòa án giải quyết vụ án ly hôn chi tiết từng bước

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội hướng dẫn công chứng hợp đồng mua bán chung cư mini

>>> Công chứng ngoài trụ sở tại nhà riêng – An toàn, tiện ích

>>> Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng hướng dẫn chi tiết & thủ tục

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com