Trong quan hệ hôn nhân, tài sản giữa vợ và chồng không chỉ liên quan đến quyền sở hữu mà còn gắn liền với quyền thừa kế khi một bên qua đời. Việc hiểu rõ quyền thừa kế của vợ/chồng với tài sản của nhau giúp đảm bảo quyền lợi hợp pháp, đồng thời hạn chế tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình.
Nếu không nắm rõ quy định pháp luật, việc phân chia tài sản có thể không đúng ý chí hoặc gây ra mâu thuẫn kéo dài.
>>> Xem thêm: Chọn đúng công chứng gần đây giúp tránh rủi ro
1. Khái niệm và cơ sở pháp lý về thừa kế giữa vợ và chồng
1.1. Quyền thừa kế là gì?
Quyền thừa kế là quyền của cá nhân đối với tài sản của người đã chết, bao gồm:
- Quyền để lại tài sản
- Quyền được hưởng di sản
Việc thừa kế có thể được thực hiện theo:
- Di chúc
- Pháp luật
Trong đó, pháp luật sẽ áp dụng khi không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp.
1.2. Vợ/chồng có phải là người thừa kế không?
Theo quy định pháp luật, vợ hoặc chồng:
- Thuộc hàng thừa kế thứ nhất
- Có quyền hưởng di sản của nhau
Cùng hàng thừa kế này còn có:
- Cha mẹ
- Con
Điều này có nghĩa:
- Vợ/chồng có quyền ngang bằng với các chủ thể cùng hàng
1.3. Cơ sở pháp lý điều chỉnh
Quyền thừa kế giữa vợ và chồng được điều chỉnh bởi:
- Bộ luật Dân sự
- Luật Hôn nhân và Gia đình
Các quy định này xác định rõ:
- Quyền sở hữu tài sản
- Nguyên tắc phân chia di sản
- Quyền và nghĩa vụ của các bên
2. Xác định tài sản trong quan hệ vợ chồng khi thừa kế
2.1. Phân biệt tài sản chung và tài sản riêng
Đây là yếu tố quan trọng khi xác định di sản.
Tài sản chung của vợ chồng bao gồm:
- Tài sản tạo lập trong thời kỳ hôn nhân
- Thu nhập từ lao động, kinh doanh
- Tài sản được tặng cho chung
Tài sản riêng bao gồm:
- Tài sản có trước hôn nhân
- Tài sản được tặng cho riêng
- Tài sản được thừa kế riêng
2.2. Nguyên tắc chia tài sản khi một bên chết
Khi một bên vợ hoặc chồng qua đời:
- Trước hết, xác định phần tài sản chung
- Sau đó, chia đôi tài sản chung
Phần của người đã chết sẽ trở thành:
- Di sản thừa kế
Phần của người còn sống:
- Vẫn thuộc quyền sở hữu hợp pháp
2.3. Ví dụ thực tế
Giả sử vợ chồng có tài sản chung là 2 tỷ đồng:
- Mỗi người được xác định 1 tỷ đồng
Khi chồng chết:
- 1 tỷ của chồng trở thành di sản
- Vợ vẫn giữ 1 tỷ của mình
Phần di sản 1 tỷ sẽ được chia tiếp theo:
- Di chúc hoặc pháp luật

>>> Xem thêm: Bạn có chắc mình hiểu đúng thủ tục công chứng?
3. Quyền thừa kế của vợ/chồng trong từng trường hợp
3.1. Trường hợp có di chúc
Nếu người chết có lập di chúc:
- Việc phân chia tài sản thực hiện theo nội dung di chúc
Tuy nhiên, pháp luật vẫn bảo vệ một số đối tượng đặc biệt, bao gồm:
- Vợ hoặc chồng
- Con chưa thành niên
- Người không có khả năng lao động
Những người này có thể:
- Được hưởng một phần di sản
- Dù không được chỉ định trong di chúc
3.2. Trường hợp không có di chúc
Nếu không có di chúc:
- Di sản được chia theo pháp luật
Vợ/chồng thuộc hàng thừa kế thứ nhất và sẽ:
- Hưởng phần bằng với các đồng thừa kế khác
Nguyên tắc chia:
- Chia đều
3.3. Trường hợp vợ/chồng từ chối nhận thừa kế
Pháp luật cho phép:
- Người thừa kế từ chối nhận di sản
Việc từ chối phải:
- Lập thành văn bản
- Thực hiện đúng thời hạn
Khi đó:
- Phần di sản sẽ chia cho người khác
3.4. Trường hợp không được hưởng thừa kế
Vợ/chồng có thể không được hưởng di sản nếu:
- Có hành vi xâm phạm tính mạng người để lại di sản
- Vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng
Trong trường hợp này:
- Có thể bị tước quyền thừa kế
4. Những lưu ý quan trọng về quyền thừa kế giữa vợ và chồng
4.1. Nên lập di chúc rõ ràng
Việc lập di chúc giúp:
- Chủ động phân chia tài sản
- Tránh tranh chấp
Di chúc cần:
- Rõ ràng
- Hợp pháp
- Được công chứng nếu cần
4.2. Xác định rõ tài sản chung – riêng
Đây là bước quan trọng để:
- Tránh nhầm lẫn
- Đảm bảo chia đúng
Nên:
- Lưu giữ giấy tờ
- Có thỏa thuận rõ ràng
4.3. Hạn chế tranh chấp gia đình
Để tránh mâu thuẫn, nên:
- Công khai thông tin
- Phân chia hợp lý
- Tham khảo ý kiến pháp lý
4.4. Thực hiện thủ tục thừa kế đúng quy định
Sau khi có sự kiện thừa kế, cần:
- Khai nhận di sản
- Công chứng văn bản thừa kế
- Sang tên tài sản
Việc thực hiện đúng thủ tục giúp:
- Đảm bảo quyền lợi
- Tránh rủi ro pháp lý

>>> Xem thêm: Bạn đã hiểu rõ công chứng hợp đồng mua bán nhà đất?
Kết luận
Quyền thừa kế của vợ/chồng với tài sản của nhau là một nội dung quan trọng trong pháp luật dân sự và hôn nhân gia đình, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của mỗi cá nhân khi xảy ra sự kiện thừa kế. Việc hiểu rõ cách xác định tài sản, nguyên tắc phân chia và các trường hợp cụ thể sẽ giúp vợ chồng chủ động hơn trong việc bảo vệ tài sản và hạn chế tranh chấp. Nắm vững các quy định về quyền thừa kế của vợ/chồng với tài sản của nhau sẽ giúp đảm bảo quyền lợi hợp pháp và sự ổn định trong gia đình.
Để được tư vấn và hỗ trợ lập di chúc, khai nhận thừa kế cũng như giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách nhanh chóng và chính xác, hãy liên hệ với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn trong mọi giao dịch pháp lý.
>>> Xem thêm: Tại sao vợ chồng mới cưới lại nên công chứng tài sản riêng?
>>> Xem thêm: Đi từng bước chuẩn xác cùng dịch vụ làm sổ đỏ lần đầu
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
