Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuỦy quyền là một hình thức pháp lý phổ biến trong giao dịch dân sự và đất đai, giúp bên ủy quyền giao cho bên được ủy quyền thực hiện công việc nhân danh mình. Tuy nhiên, không phải lúc nào việc ủy quyền cũng tiếp tục vĩnh viễn – có nhiều nguyên nhân khiến ủy quyền chấm dứt theo quy định của pháp luật. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các nguyên nhân ủy quyền chấm dứt theo quy định pháp luật hiện hành, giúp bạn hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của các bên trong suốt quá trình ủy quyền.
>>> Xem thêm: Chi phí sang tên sổ đỏ hiện nay có đắt không?
1. Cơ sở pháp lý về chấm dứt ủy quyền
1.1. Quy định trong Bộ luật dân sự năm 2015
Bộ Luật Dân sự năm 2015 (Luật số 91/2015/QH13) là văn bản pháp lý chính điều chỉnh việc chấm dứt ủy quyền. Cụ thể, Điều 579 quy định về chấm dứt ủy quyền:
Điều 579 Bộ Luật Dân sự 2015 – Chấm dứt ủy quyền:
Hợp đồng ủy quyền chấm dứt trong các trường hợp sau đây:
- Theo thời hạn ghi trong hợp đồng ủy quyền
- Khi công việc được ủy quyền đã hoàn thành
- Khi bên ủy quyền hủy bỏ ủy quyền hoặc bên được ủy quyền từ chối thực hiện việc ủy quyền
- Khi bên ủy quyền hoặc bên được ủy quyền là cá nhân chết hoặc bị tuyên bố là đã chết
- Khi bên được ủy quyền là pháp nhân chấm dứt tồn tại
- Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật
1.2. Các văn bản pháp luật liên quan
Ngoài Bộ Luật Dân sự 2015, các văn bản pháp luật khác cũng có quy định liên quan đến việc chấm dứt ủy quyền trong các lĩnh vực cụ thể:
- Luật Đất đai năm 2013: Quy định về chấm dứt ủy quyền trong giao dịch đất đai, tặng cho quyền sử dụng đất
- Luật Công chứng năm 2014: Hướng dẫn về thủ tục công chứng hợp đồng ủy quyền và các trường hợp chấm dứt
- Bộ Luật Tố tụng dân sự năm 2015: Quy định về đại diện theo ủy quyền trong tố tụng
1.3. Ý nghĩa của việc hiểu rõ nguyên nhân chấm dứt ủy quyền
Việc nắm rõ các nguyên nhân ủy quyền chấm dứt có ý nghĩa quan trọng đối với cả bên ủy quyền và bên được ủy quyền:
- Đối với bên ủy quyền: Biết khi nào có thể chấm dứt ủy quyền, cách hủy ủy quyền hợp pháp, tránh vi phạm hợp đồng
- Đối với bên được ủy quyền: Hiểu khi nào nghĩa vụ ủy quyền chấm dứt, không bị buộc thực hiện công việc không hợp lệ
- Đối với bên thứ ba: Xác định tính hợp pháp của giao dịch khi biết ủy quyền đã chấm dứt hay chưa
2. Các nguyên nhân chấm dứt ủy quyền theo quy định pháp luật
2.1. Chấm dứt theo thời hạn ghi trong hợp đồng ủy quyền
Đây là nguyên nhân chấm dứt ủy quyền phổ biến nhất và cũng là nguyên nhân mặc định nếu các bên không có thỏa thuận khác.
Đặc điểm:
- Thời hạn ủy quyền được ghi rõ trong hợp đồng ủy quyền
- Khi hết thời hạn, ủy quyền tự động chấm dứt mà không cần thông báo
- Các bên có thể thỏa thuận gia hạn ủy quyền nếu cần thiết
Ví dụ thực tế:
- Bên A ủy quyền cho bên B thực hiện thủ tục chuyển nhượng đất trong thời hạn 06 tháng. Sau 06 tháng, nếu công việc chưa hoàn thành, ủy quyền tự động chấm dứt
- Bên A ủy quyền cho bên B đại diện tham gia cuộc họp vào ngày cụ thể. Sau khi cuộc họp kết thúc, ủy quyền chấm dứt
Lưu ý:
- Nếu công việc chưa hoàn thành nhưng thời hạn đã hết, bên ủy quyền có thể gia hạn hoặc ký hợp đồng ủy quyền mới
- Trong trường hợp công việc đã hoàn thành trước thời hạn, ủy quyền cũng chấm dứt theo nguyên nhân thứ 2
2.2. Chấm dứt khi công việc được ủy quyền đã hoàn thành
Khi mục đích của việc ủy quyền đã đạt được, ủy quyền tự nhiên chấm dứt mà không cần thông báo hoặc thủ tục phức tạp.
Đặc điểm:
- Công việc được ủy quyền đã được thực hiện hoàn tất
- Không phụ thuộc vào thời hạn ghi trong hợp đồng
- Bên được ủy quyền không còn quyền hạn đại diện
Ví dụ thực tế:
- Bên A ủy quyền cho bên B ký hợp đồng mua bán nhà. Khi hợp đồng đã được ký kết, ủy quyền chấm dứt
- Bên A ủy quyền cho bên B thực hiện thủ tục sang tên đất. Khi đã hoàn tất thủ tục tại Văn phòng đăng ký đất đai, ủy quyền chấm dứt
Lưu ý:
- Việc hoàn thành công việc phải được chứng minh bằng các giấy tờ, tài liệu phù hợp
- Nếu công việc chưa hoàn thành mà bên được ủy quyền tự ý báo cáo hoàn thành, bên ủy quyền có quyền khiếu nại
2.3. Chấm dứt khi bên ủy quyền hủy bỏ ủy quyền
Theo Điều 579 Bộ Luật Dân sự 2015, bên ủy quyền có quyền hủy bỏ ủy quyền bất cứ lúc nào, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Đặc điểm:
- Bên ủy quyền có quyền đơn phương hủy bỏ ủy quyền
- Không cần có lý do cụ thể
- Phải thông báo cho bên được ủy quyền biết
Hình thức hủy bỏ ủy quyền:
- Thông báo bằng văn bản: Gửi thông báo cho bên được ủy quyền về việc hủy bỏ ủy quyền
- Thông báo bằng lời nói: Trong trường hợp khẩn cấp hoặc không thể thông báo bằng văn bản
Hậu quả của việc hủy bỏ ủy quyền:
- Bên được ủy quyền không còn quyền đại diện cho bên ủy quyền
- Bên được ủy quyền phải hoàn trả cho bên ủy quyền tài sản, giấy tờ đã nhận để thực hiện ủy quyền
- Bên ủy quyền phải thanh toán chi phí hợp lý cho bên được ủy quyền nếu việc ủy quyền đã được thực hiện một phần
Ví dụ thực tế:
- Bên A ủy quyền cho bên B bán đất, nhưng sau đó thay đổi ý định muốn giữ lại đất. Bên A có thể hủy bỏ ủy quyền bất kỳ lúc nào
- Bên A phát hiện bên được ủy quyền có hành vi gian lận, có thể hủy bỏ ủy quyền ngay lập tức
2.4. Chấm dứt khi bên được ủy quyền từ chối thực hiện việc ủy quyền
Bên được ủy quyền cũng có quyền từ chối thực hiện việc ủy quyền, dẫn đến việc ủy quyền chấm dứt.
Đặc điểm:
- Bên được ủy quyền có quyền từ chối thực hiện ủy quyền
- Phải thông báo kịp thời cho bên ủy quyền
- Phải hoàn trả tài sản, giấy tờ đã nhận
Lý do bên được ủy quyền có thể từ chối:
- Không đủ năng lực để thực hiện công việc
- Gặp trở ngại khách quan không thể thực hiện được
- Có lý do chính đáng khác
Hậu quả:
- Bên được ủy quyền không bị coi là vi phạm hợp đồng nếu thông báo kịp thời
- Bên được ủy quyền phải hoàn trả tài sản, giấy tờ cho bên ủy quyền
Ví dụ thực tế:
- Bên B được ủy quyền thực hiện thủ tục chuyển nhượng đất nhưng bị ốm nặng, không thể đi lại được. Bên B có thể từ chối thực hiện ủy quyền
2.5. Chấm dứt khi bên ủy quyền hoặc bên được ủy quyền là cá nhân chết hoặc bị tuyên bố là đã chết
Đây là nguyên nhân chấm dứt ủy quyền do yếu tố sự kiện pháp lý.
Đặc điểm:
- Áp dụng khi bên ủy quyền hoặc bên được ủy quyền là cá nhân chết
- Hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết theo quy định pháp luật
Đối với bên ủy quyền chết:
- Ủy quyền chấm dứt tự động
- Bên được ủy quyền phải hoàn trả tài sản, giấy tờ cho người thừa kế của bên ủy quyền
- Người thừa kế có thể ký hợp đồng ủy quyền mới nếu cần
Đối với bên được ủy quyền chết:
- Ủy quyền cũng chấm dứt
- Bên ủy quyền có thể ủy quyền cho người khác
- Trong trường hợp ủy quyền có điều khoản về người thừa kế quyền ủy quyền, có thể áp dụng theo thỏa thuận
Ví dụ thực tế:
- Bên A ủy quyền cho con trai thực hiện thủ tục bán đất. Nếu bên A chết trong thời gian thực hiện ủy quyền, việc ủy quyền chấm dứt
2.6. Chấm dứt khi bên được ủy quyền là pháp nhân chấm dứt tồn tại
Tương tự như trường hợp cá nhân chết, khi pháp nhân không còn tồn tại, ủy quyền cũng chấm dứt.
Đặc điểm:
- Áp dụng khi bên được ủy quyền là công ty, tổ chức, hộ kinh doanh
- Pháp nhân chấm dứt tồn tại do sáp nhập, hợp nhất, giải thể, phá sản
Hậu quả:
- Ủy quyền chấm dứt tự động
- Bên ủy quyền có thể ký hợp đồng ủy quyền mới với pháp nhân khác
Ví dụ thực tế:
- Bên A ủy quyền cho Công ty B thực hiện thủ tục đất đai. Nếu Công ty B giải thể trong thời gian thực hiện ủy quyền, việc ủy quyền chấm dứt
2.7. Các trường hợp khác theo quy định pháp luật
Ngoài các nguyên nhân đã nêu, pháp luật còn quy định một số trường hợp chấm dứt ủy quyền khác:
Trường hợp ủy quyền lại mà không được đồng ý:
- Nếu bên được ủy quyền ủy quyền lại cho người khác mà không được bên ủy quyền đồng ý, ủy quyền có thể bị coi là vô hiệu
Trường hợp hợp đồng ủy quyền vô hiệu:
- Nếu hợp đồng ủy quyền bị tuyên vô hiệu theo quy định pháp luật, ủy quyền chấm dứt
Trường hợp đất đai thuộc diện quy hoạch:
- Trong giao dịch đất đai, nếu đất thuộc diện quy hoạch mà bên ủy quyền không được phép chuyển nhượng, ủy quyền có thể bị vô hiệu
>>> Xem thêm: Thủ tục công chứng ủy quyền gồm những bước nào?
3. Hậu quả pháp lý khi ủy quyền chấm dứt
3.1. Nghĩa vụ của bên được ủy quyền khi ủy quyền chấm dứt
Khi ủy quyền chấm dứt, bên được ủy quyền có các nghĩa vụ sau:
Hoàn trả tài sản:
- Trả lại tất cả tài sản, giấy tờ đã nhận từ bên ủy quyền để thực hiện ủy quyền
- Bao gồm: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chứng minh nhân dân, các giấy tờ khác
Báo cáo kết quả:
- Báo cáo cho bên ủy quyền về tình trạng công việc tại thời điểm ủy quyền chấm dứt
- Cung cấp các tài liệu, chứng từ liên quan đến việc thực hiện ủy quyền
Không tiếp tục thực hiện công việc:
- Ngừng ngay việc đại diện cho bên ủy quyền
- Không ký kết bất kỳ giao dịch nào nhân danh bên ủy quyền sau khi ủy quyền chấm dứt
3.2. Quyền của bên ủy quyền khi ủy quyền chấm dứt
Bên ủy quyền có các quyền sau khi ủy quyền chấm dứt:
Yêu cầu hoàn trả:
- Yêu cầu bên được ủy quyền hoàn trả tài sản, giấy tờ đã giao
- Yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu bên được ủy quyền gây ra
Ký hợp đồng ủy quyền mới:
- Có quyền ủy quyền cho người khác nếu cần tiếp tục thực hiện công việc
- Không bị ràng buộc bởi hợp đồng ủy quyền cũ đã chấm dứt
Thanh toán chi phí:
- Có nghĩa vụ thanh toán chi phí hợp lý cho bên được ủy quyền nếu công việc đã thực hiện một phần
- Không phải thanh toán chi phí phát sinh sau khi ủy quyền chấm dứt
3.3. Quyền lợi của bên thứ ba trong giao dịch
Khi ủy quyền chấm dứt, quyền lợi của bên thứ ba được bảo vệ như sau:
Giao dịch đã thực hiện:
- Các giao dịch đã được thực hiện trước khi ủy quyền chấm dứt vẫn có hiệu lực
- Bên thứ ba có quyền yêu cầu bên ủy quyền thực hiện nghĩa vụ
Giao dịch sau khi chấm dứt:
- Bên được ủy quyền không có quyền đại diện sau khi ủy quyền chấm dứt
- Các giao dịch do bên được ủy quyền thực hiện sau khi chấm dứt không có giá trị pháp lý
4. Lưu ý quan trọng khi ủy quyền chấm dứt
4.1. Cách tránh tranh chấp khi ủy quyền chấm dứt
Đối với bên ủy quyền:
- Ghi rõ thời hạn ủy quyền trong hợp đồng để tránh hiểu lầm
- Thông báo bằng văn bản khi hủy bỏ ủy quyền
- Lưu giữ các giấy tờ photo để đối chiếu khi cần
Đối với bên được ủy quyền:
- Báo cáo kịp thời cho bên ủy quyền về tiến độ công việc
- Hoàn trả tài sản, giấy tờ ngay khi ủy quyền chấm dứt
- Lưu giữ các chứng từ chứng minh đã thực hiện công việc
Đối với bên thứ ba:
- Kiểm tra xem ủy quyền còn hiệu lực hay không trước khi giao dịch
- Yêu cầu xem bản gốc hợp đồng ủy quyền
- Liên hệ trực tiếp với bên ủy quyền để xác nhận
4.2. Thủ tục hủy ủy quyền đúng pháp luật
Bước 1: Thông báo bằng văn bản
- Soạn thông báo hủy ủy quyền (nếu là hủy đơn phương)
- Ghi rõ lý do hủy (nếu có), thời điểm hủy có hiệu lực
- Gửi cho bên được ủy quyền qua đường bưu điện hoặc giao trực tiếp
Bước 2: Thu hồi giấy tờ
- Yêu cầu bên được ủy quyền hoàn trả tất cả giấy tờ, tài sản đã giao
- Lập biên bản bàn giao nếu cần
Bước 3: Thông báo cho bên thứ ba
- Nếu đã có giao dịch với bên thứ ba, thông báo về việc ủy quyền chấm dứt
- Để bên thứ ba biết và không tiếp tục giao dịch với bên được ủy quyền
4.3. Các sai lầm thường gặp
Sai lầm 1: Không thông báo khi hủy ủy quyền
- Nhiều người nghĩ hủy ủy quyền là đơn giản, không cần thông báo
- Thực tế, việc không thông báo có thể gây rủi ro cho bên thứ ba và tranh chấp
Sai lầm 2: Không thu hồi giấy tờ
- Sau khi ủy quyền chấm dứt, bên ủy quyền quên thu hồi giấy tờ đã giao
- Bên được ủy quyền có thể sử dụng giấy tờ để thực hiện giao dịch không hợp pháp
Sai lầm 3: Không kiểm tra tình trạng ủy quyền
- Bên thứ ba không kiểm tra xem ủy quyền còn hiệu lực không
- Dẫn đến giao dịch với người không có thẩm quyền
Sai lầm 4: Không lưu giữ chứng từ
- Không lưu giữ hợp đồng ủy quyền, thông báo hủy ủy quyền
- Khi xảy ra tranh chấp, không có căn cứ chứng minh
4.4. Các trường hợp đặc biệt
Ủy quyền trong giao dịch đất đai:
- Khi ủy quyền chấm dứt, bên được ủy quyền phải hoàn trả GCNQSDĐ ngay lập tức
- Bên ủy quyền nên làm thủ tục hủy ủy quyền tại Văn phòng đăng ký đất đai nếu đã đăng ký
Ủy quyền trong tố tụng:
- Khi ủy quyền chấm dứt, đương sự phải thông báo cho Tòa án
- Nếu không thông báo, Tòa án vẫn có thể tiếp nhận văn bản từ người đại diện cũ
Ủy quyền có điều kiện:
- Nếu hợp đồng ủy quyền có điều kiện chấm dứt, các bên phải tuân theo
- Ví dụ: ủy quyền chấm dứt khi đất được bán với giá trên 1 tỷ đồng
>>> Xem thêm: Khi nào cần dịch thuật hồ sơ?
Kết luận
Việc hiểu rõ các nguyên nhân ủy quyền chấm dứt là điều quan trọng để bảo vệ quyền lợi của các bên trong giao dịch. Theo quy định của Bộ Luật Dân sự 2015, ủy quyền có thể chấm dứt do: hết thời hạn, công việc hoàn thành, bên ủy quyền hủy bỏ, bên được ủy quyền từ chối, một trong hai bên chết hoặc pháp nhân chấm dứt, hoặc các trường hợp khác theo pháp luật.
Khi ủy quyền chấm dứt, các bên cần thực hiện đúng nghĩa vụ: bên được ủy quyền phải hoàn trả tài sản, giấy tờ; bên ủy quyền phải thanh toán chi phí hợp lý. Việc không tuân thủ quy định có thể dẫn đến tranh chấp và hậu quả pháp lý không mong muốn.
Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ các thủ tục liên quan đến ủy quyền một cách nhanh chóng và hiệu quả, hãy liên hệ với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc ghé thăm văn phòng trực tiếp để được hỗ trợ tốt nhất.
>>> Xem thêm: Gia hạn giấy ủy quyền: Toàn bộ quy định pháp lý và thủ tục thực hiện.
>>> Xem thêm: Thủ tục công chứng di chúc gồm gì?
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com