Vào mỗi đầu năm học, vấn đề các khoản thu tại trường học luôn nhận được sự quan tâm lớn từ phụ huynh. Bên cạnh các khoản thu bắt buộc theo quy định, nhiều trường còn đưa ra các khoản thu được gọi là “tự nguyện”, khiến không ít phụ huynh băn khoăn liệu mình có quyền từ chối khoản thu tự nguyện hay không. Trên thực tế, không ít trường hợp khoản thu “tự nguyện” lại trở thành áp lực mang tính bắt buộc. Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ quyền của phụ huynh và giới hạn pháp lý của các khoản thu tự nguyện trong trường học hiện nay.
Khoản thu tự nguyện trong trường học được hiểu như thế nào?
Khoản thu tự nguyện trong trường học thường là các khoản đóng góp của phụ huynh nhằm:
Hỗ trợ cơ sở vật chất;
Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm;
Hỗ trợ quỹ lớp, quỹ trường;
Tài trợ cho các hoạt động giáo dục ngoài chương trình chính khóa.
Về bản chất, khoản thu tự nguyện không phải là khoản thu bắt buộc, không gắn với nghĩa vụ tài chính mà phụ huynh buộc phải thực hiện theo pháp luật.
Phụ huynh có quyền từ chối các khoản thu tự nguyện không?
Quyền từ chối khoản thu tự nguyện theo quy định pháp luật
Theo “Thông tư 16/2018/TT-BGDĐT” của Bộ Giáo dục và Đào tạo về tài trợ cho các cơ sở giáo dục, việc vận động tài trợ phải bảo đảm nguyên tắc:
Tự nguyện;
Không ép buộc;
Không quy định mức tài trợ bình quân;
Không coi tài trợ là điều kiện để học sinh được hưởng quyền lợi giáo dục.
Từ các nguyên tắc này, có thể khẳng định: phụ huynh hoàn toàn có quyền từ chối khoản thu tự nguyện mà không bị xem là vi phạm nghĩa vụ hay ảnh hưởng đến quyền học tập của con em mình.
Khoản thu “tự nguyện” nhưng mang tính bắt buộc có hợp pháp không?
Trong thực tế, một số khoản thu dù được gọi là “tự nguyện” nhưng lại:
Giao chỉ tiêu thu;
Áp đặt mức thu cụ thể;
Gây áp lực thông qua giáo viên chủ nhiệm hoặc ban đại diện cha mẹ học sinh.
Những hình thức này không còn đúng bản chất tự nguyện và có thể bị xem là vi phạm quy định về quản lý tài chính trong giáo dục.
Trong các trường hợp đó, việc từ chối khoản thu tự nguyện của phụ huynh là hoàn toàn có cơ sở pháp lý.
>>> Xem thêm: Lý do nên ưu tiên sử dụngdịch vụ sổ đỏ thay vì tự nộp hồ sơ tại cơ quan nhà nước
Những khoản thu nào phụ huynh không được từ chối?
Phụ huynh cần phân biệt rõ giữa:
Khoản thu bắt buộc: học phí, bảo hiểm y tế học sinh, các khoản thu theo quy định của Nhà nước;
Khoản thu tự nguyện: tài trợ, đóng góp xã hội hóa giáo dục.
Đối với các khoản thu bắt buộc đã được cơ quan có thẩm quyền ban hành, phụ huynh không có quyền từ chối, trừ trường hợp thuộc diện miễn, giảm theo quy định.
Ngược lại, đối với khoản thu tự nguyện, quyền quyết định đóng hay không hoàn toàn thuộc về phụ huynh.
Phụ huynh nên làm gì khi bị ép đóng khoản thu tự nguyện?
Khi gặp tình trạng ép buộc hoặc gây áp lực đóng góp, phụ huynh có thể:
Yêu cầu nhà trường làm rõ căn cứ pháp lý của khoản thu;
Đề nghị công khai nội dung, mục đích, dự toán thu – chi;
Gửi kiến nghị đến ban giám hiệu nhà trường;
Phản ánh đến phòng giáo dục, sở giáo dục nếu cần thiết.
Việc thực hiện từ chối khoản thu tự nguyện trong những trường hợp này là hành động bảo vệ quyền lợi hợp pháp, không phải hành vi chống đối hay vi phạm quy định giáo dục.
Trách nhiệm của nhà trường đối với các khoản thu tự nguyện
Nhà trường có trách nhiệm:
Không lạm thu dưới danh nghĩa tự nguyện;
Không giao chỉ tiêu thu cho giáo viên;
Không phân biệt đối xử giữa học sinh có phụ huynh đóng góp và không đóng góp;
Công khai, minh bạch các khoản tài trợ đã tiếp nhận.
Nếu vi phạm, nhà trường có thể bị xử lý theo quy định về quản lý tài chính, thậm chí bị thanh tra, kiểm tra và xử lý trách nhiệm người đứng đầu.
>>> Xem thêm: Phí công chứng nhà đất năm 2026: Quy định, cách tính và lưu ý khi giao dịch
Một số lưu ý thực tiễn cho phụ huynh
Để tránh rủi ro và hiểu nhầm, phụ huynh nên:
Đọc kỹ thông báo thu, phân biệt rõ khoản bắt buộc và khoản tự nguyện;
Không ngại trao đổi thẳng thắn với giáo viên, nhà trường;
Lưu giữ các thông báo, biên lai thu tiền;
Thực hiện quyền từ chối khoản thu tự nguyện một cách ôn hòa, đúng mực.
Kết luận
Pháp luật hiện hành cho phép và bảo vệ quyền từ chối khoản thu tự nguyện của phụ huynh học sinh. Việc đóng góp chỉ thực sự có ý nghĩa khi xuất phát từ sự tự nguyện, minh bạch và không gây áp lực. Phụ huynh cần hiểu rõ quyền của mình để tránh tình trạng lạm thu trong trường học, đồng thời góp phần xây dựng môi trường giáo dục công bằng, lành mạnh và đúng pháp luật.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
