Trong thực tiễn giao dịch dân sự, văn bản cam kết có thời hạn ngày càng được sử dụng phổ biến nhằm ràng buộc trách nhiệm của các bên trong một khoảng thời gian nhất định. Tuy nhiên, không ít tranh chấp phát sinh xoay quanh thời điểm công chứng văn bản cam kết, đặc biệt là việc xác định thời điểm bắt đầu và kết thúc hiệu lực cam kết. Việc hiểu đúng bản chất pháp lý của công chứng văn bản cam kết có thời hạn không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi các bên mà còn hạn chế rủi ro pháp lý cho tổ chức hành nghề công chứng.
>>> Xem thêm: Feedback thực tế từ khách hàng đã sử dụng dịch vụ tạivăn phòng công chứng
Văn bản cam kết có thời hạn là gì?
Văn bản cam kết có thời hạn là văn bản thể hiện ý chí đơn phương hoặc song phương, theo đó một hoặc các bên tự nguyện xác lập nghĩa vụ, trách nhiệm pháp lý trong một khoảng thời gian cụ thể.
Về bản chất pháp lý, văn bản cam kết có thời hạn được xem là một dạng giao dịch dân sự, chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Dân sự 2015, cụ thể:
“Giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.” (Điều 116 Bộ luật Dân sự 2015)
Thời điểm công chứng văn bản cam kết có thời hạn
Thời điểm công chứng được xác định như thế nào?
Theo quy định tại Luật Công chứng 2024:
“Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ ngày được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.” (Điều 5 Luật Công chứng 2024)
Như vậy, thời điểm công chứng là thời điểm xác lập giá trị chứng cứ và hiệu lực pháp lý hình thức của văn bản cam kết, không đồng nhất với thời điểm bắt đầu thực hiện nghĩa vụ cam kết.
Phân biệt thời điểm công chứng và thời điểm có hiệu lực của cam kết
Trong văn bản cam kết có thời hạn, thường tồn tại ba mốc thời gian pháp lý khác nhau:
Thời điểm ký cam kết
Thời điểm công chứng
Thời điểm bắt đầu và kết thúc nghĩa vụ cam kết
Nếu các bên có thỏa thuận rõ ràng, thì theo Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015:
“Hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.”
Do đó, văn bản cam kết có thể được công chứng trước, nhưng nghĩa vụ chỉ phát sinh từ thời điểm thỏa thuận.
Rủi ro pháp lý khi công chứng văn bản cam kết có thời hạn
Rủi ro do ghi nhận không rõ thời hạn cam kết
Trong thực tiễn, nhiều văn bản cam kết chỉ ghi chung chung như “có hiệu lực trong vòng 12 tháng” mà không xác định mốc thời gian bắt đầu, dẫn đến tranh chấp về thời điểm hết hạn nghĩa vụ.
Khi xảy ra tranh chấp, Tòa án thường căn cứ vào thời điểm công chứng để suy đoán ý chí các bên nếu văn bản không rõ ràng.
Rủi ro khi thời hạn cam kết đã hết nhưng vẫn yêu cầu thực hiện nghĩa vụ
Theo nguyên tắc chung:
“Khi thời hạn chấm dứt, nghĩa vụ dân sự chấm dứt, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.” (Điều 422 Bộ luật Dân sự 2015)
Nếu văn bản cam kết đã hết thời hạn, việc tiếp tục yêu cầu thực hiện nghĩa vụ có thể bị Tòa án bác bỏ, dù văn bản đã được công chứng hợp pháp.
Rủi ro cho công chứng viên
Trường hợp công chứng viên không giải thích rõ cho người yêu cầu công chứng về sự khác biệt giữa thời điểm công chứng và thời hạn cam kết, có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý:
“Công chứng viên có nghĩa vụ giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của việc công chứng cho người yêu cầu công chứng.” (Điều 17 Luật Công chứng 2024)
>>> Xem thêm: 5 bước cơ bản khi làm thủ tục vớidịch vụ sổ đỏ chuyên nghiệp
Công chứng văn bản cam kết có thời hạn và giá trị chứng cứ
Theo Điều 5 Luật Công chứng 2024:
“Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ; những tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên vô hiệu.”
Tuy nhiên, giá trị chứng cứ không đồng nghĩa với hiệu lực vô hạn về thời gian. Khi thời hạn cam kết chấm dứt, văn bản vẫn có giá trị chứng minh việc cam kết đã từng tồn tại, nhưng không còn làm phát sinh nghĩa vụ mới.
Ví dụ thực tế
Ông A lập văn bản cam kết công chứng ngày 01/3/2023, cam kết không chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho người khác trong thời hạn 02 năm kể từ ngày 01/4/2023.
Thời điểm công chứng: 01/3/2023
Thời điểm bắt đầu cam kết: 01/4/2023
Thời điểm kết thúc cam kết: 01/4/2025
Nếu đến ngày 02/4/2025 ông A chuyển nhượng đất, thì không thể coi là vi phạm cam kết, dù văn bản vẫn tồn tại và được công chứng hợp pháp.
>>> Xem thêm: Làm thế nào để đảm bảoCông chứng di chúc hợp pháp với mọi loại tài sản
Khuyến nghị khi công chứng văn bản cam kết có thời hạn
Ghi rõ ngày bắt đầu và ngày kết thúc cam kết
Tránh dùng các cụm từ mơ hồ như “kể từ ngày ký”
Công chứng viên cần giải thích rõ hậu quả pháp lý khi hết thời hạn
Trường hợp gia hạn cam kết, nên lập văn bản cam kết mới hoặc phụ lục công chứng
Kết luận
Công chứng văn bản cam kết có thời hạn không chỉ là thủ tục xác nhận hình thức, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc xác định giá trị pháp lý và giới hạn trách nhiệm của các bên. Việc nhận diện đúng thời điểm công chứng và thời hạn cam kết sẽ giúp hạn chế tranh chấp, bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch và cho chính tổ chức hành nghề công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
