Công chứng trước tranh chấp: Giá trị pháp lý

Trong thực tiễn xét xử và giải quyết khiếu nại, nhiều tranh chấp phát sinh sau khi hợp đồng đã được ký kết và công chứng hợp pháp. Khi đó, một vấn đề thường xuyên được đặt ra là giá trị pháp lý của công chứng hợp đồng phát sinh trước thời điểm có tranh chấp. Việc xác định đúng mối quan hệ giữa thời điểm công chứng và thời điểm phát sinh tranh chấp có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ giao dịch hợp pháp, hạn chế lạm dụng quyền khởi kiện và bảo đảm sự ổn định của trật tự dân sự.

>>> Xem thêm: Bí quyết tìm văn phòng công chứng gần nhất và uy tín chỉ trong 1 phút

Thời điểm công chứng và thời điểm phát sinh tranh chấp – Hai mốc pháp lý cần phân biệt

Công chứng trước tranh chấp

Thời điểm công chứng

Theo Luật Công chứng 2024:

“Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ ngày được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.” (Điều 5 Luật Công chứng 2024)

Thời điểm này xác lập:

Hiệu lực hình thức của hợp đồng công chứng
Giá trị chứng cứ của văn bản
Trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên

Thời điểm phát sinh tranh chấp

Pháp luật hiện hành không định nghĩa trực tiếp “thời điểm phát sinh tranh chấp”, nhưng trong thực tiễn, đó thường là thời điểm:

Một bên cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm
Có hành vi vi phạm nghĩa vụ hợp đồng
Phát sinh mâu thuẫn dẫn đến khiếu nại, khởi kiện

Việc tranh chấp phát sinh sau thời điểm công chứng là một yếu tố quan trọng để đánh giá tính hợp pháp ban đầu của giao dịch.

Ý nghĩa pháp lý của việc công chứng hợp đồng trước thời điểm có tranh chấp

Khẳng định giao dịch được xác lập trong điều kiện bình thường

Khi hợp đồng được công chứng trước khi có tranh chấp, có cơ sở để xác định:

Các bên tự nguyện giao kết
Ý chí thể hiện tại thời điểm ký là thống nhất
Không tồn tại mâu thuẫn, khiếu kiện làm ảnh hưởng đến tính trung thực của giao dịch

Điều này phù hợp với quy định tại Bộ luật Dân sự 2015:

“Giao dịch dân sự được xác lập trên cơ sở tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận.” (Điều 3)

Giá trị chứng cứ ưu tiên của văn bản công chứng

Theo Luật Công chứng 2024:

“Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ; những tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên vô hiệu.” (Điều 5)

Do đó, khi tranh chấp phát sinh sau thời điểm công chứng, bên phủ nhận giao dịch phải:

Chứng minh được căn cứ vô hiệu
Chứng minh có vi phạm điều kiện có hiệu lực của hợp đồng tại thời điểm công chứng

>>> Xem thêm: Phân tích chi tiết ưu – nhược điểm khi thuê dịch vụ sổ đỏ trọn gói

Công chứng hợp đồng phát sinh trước tranh chấp có luôn được bảo vệ tuyệt đối?

Công chứng trước tranh chấp

Trường hợp giao dịch vẫn có thể bị xem xét vô hiệu

Dù được công chứng trước tranh chấp, hợp đồng vẫn có thể bị tuyên vô hiệu nếu thuộc các trường hợp quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, như:

“Giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo.” (Điều 124)
“Giao dịch dân sự vô hiệu do bị nhầm lẫn, lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.” (Điều 126, 127)

Điểm mấu chốt là thời điểm xác lập giao dịch, không phải thời điểm phát sinh tranh chấp.

Tranh chấp phát sinh sau không làm thay đổi bản chất giao dịch trước đó

Nếu tranh chấp chỉ xuất phát từ:

Việc không thực hiện nghĩa vụ sau khi công chứng
Diễn biến mới của quan hệ dân sự
Thay đổi hoàn cảnh, lợi ích của các bên

Thì không thể lấy lý do tranh chấp phát sinh sau để phủ nhận giá trị pháp lý của công chứng.

>>> Xem thêm: Có bắt buộc phải công chứng giấy tờ khi nộp hồ sơ hành chính?

Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong việc xác định thời điểm

Hồ sơ công chứng lưu trữ giúp:

Xác định chính xác ngày, giờ công chứng
Đối chiếu tình trạng pháp lý của tài sản tại thời điểm công chứng
Chứng minh không tồn tại tranh chấp, khiếu kiện tại thời điểm ký

Xem thêm: Khắc dấu công ty: quy trình và chi phí trọn gói

Theo Luật Công chứng 2024:

“Hồ sơ công chứng phải được lưu trữ đầy đủ, chính xác, bảo đảm khả năng tra cứu khi cần thiết.” (Điều 62)

Ví dụ thực tiễn

Ông A và bà B ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, được công chứng ngày 10/3/2023. Đến tháng 6/2023, giữa các bên phát sinh tranh chấp do bà B cho rằng ông A chưa bàn giao đất đúng thỏa thuận.

Trong trường hợp này:

Tranh chấp phát sinh sau thời điểm công chứng
Không có căn cứ chứng minh hợp đồng vô hiệu tại thời điểm ký
Hợp đồng công chứng vẫn được coi là hợp pháp và có hiệu lực

Tranh chấp chỉ liên quan đến việc thực hiện hợp đồng, không phải hiệu lực của giao dịch.

Rủi ro pháp lý nếu hiểu sai mối quan hệ giữa công chứng và tranh chấp

Lạm dụng quyền khởi kiện để trì hoãn nghĩa vụ
Nhầm lẫn giữa tranh chấp phát sinh và giao dịch vô hiệu
Làm suy giảm niềm tin vào giá trị của công chứng

Việc phân tích đúng thời điểm giúp hạn chế tình trạng “tranh chấp hóa” các giao dịch đã được xác lập hợp pháp.

Kết luận

Công chứng hợp đồng phát sinh trước thời điểm có tranh chấp là căn cứ quan trọng để bảo vệ tính ổn định và an toàn pháp lý của giao dịch dân sự. Tranh chấp phát sinh sau không đương nhiên làm mất hiệu lực của hợp đồng công chứng, trừ khi chứng minh được vi phạm điều kiện có hiệu lực tại thời điểm xác lập giao dịch. Việc nhận diện đúng vai trò của thời điểm công chứng góp phần bảo đảm công bằng, minh bạch và hạn chế rủi ro pháp lý trong thực tiễn.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Sau bao lâu được bán nhà ở xã hội?

>>> Tranh chấp đất liền kề: thủ tục đo đạc và xác minh mốc giới

>>> Những điều cần xác minh kỹ khi làm thủ tục công chứng

>>> Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng quy trình công chứng nhỏ gọn

>>> Điều kiện chuyển nhượng tài sản trong hợp đồng mua bán nhà

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.